Wystarczyło kilka tygodni prawdziwej zimy, by problem smogu znów wróci na piedestał. Kampania „Zobacz czym oddychasz” obnażyła jakość powietrza w Polsce w styczniu 2026 roku. Mobilne instalacje płuc w kilkunastu gminach pokryły się czarnym pyłem, a lekarze ostrzegają: to, co widzimy na modelu, dzieje się w naszym ciele.
Siódma edycja kampanii Polskiego Alarmu Smogowego trafiła na wyjątkowo trudny moment. Od początku roku w Polsce panują warunki, które sprzyjają kumulacji zanieczyszczeń. Mroźna, bezwietrzna pogoda sprawiła, że wskaźniki w setkach miast i wsi poszybowały w górę, przypominając poziomy nienotowane od lat.
Czarne płuca w dużej części Polski
Mobilne płuca to dwumetrowa instalacja pokryta białą, przepuszczalną materią, która „oddycha”, przepuszczając powietrze przez wentylatory. To, co osadza się na tkaninie, jest odzwierciedleniem tego, co trafia do naszych dróg oddechowych.
W ciągu trzech miesięcy instalacja odwiedziła 20 miejscowości. W Łazach i Radlinie na Śląsku model przybrał najciemniejszą, czarną barwę. W stolicy płuca stały się ciemnoszare. Ich „wirtualny” stan, który bazuje na aktualnym stanie powietrza w Warszawie, można sprawdzić tutaj.
– Płuca przyjeżdżają białe, a wyjeżdżają grafitowe. To czytelny sygnał, że mieszkańcy oddychają powietrzem, które zagraża ich zdrowiu i życiu – mówi Emil Nagalewski, koordynator kampanii na Śląsku.
Źródło: Polski Alarm Smogowy
2,5 miliona „kopciuchów” wciąż dymi
Dlaczego mimo lat walki ze smogiem, styczeń 2026 wygląda tak źle? Eksperci wskazują na skalę problemu, której wciąż nie udało się zlikwidować. Chodzi oczywiście o palenie w starych piecach, tzw. „kopciuchach”.
– Ponad dwa i pół miliona “kopciuchów” dymi przez cały sezon grzewczy w całej Polsce. Wystarczą niekorzystne warunki pogodowe, aby stężenia pyłów zawieszonych wróciły do wartości niewidzianych od wielu lat – wylicza Piotr Siergiej, rzecznik PAS.
Tegoroczna edycja kampanii jest wyjątkowa ze względu na silny głos środowiska medycznego. Do akcji włączyli się lekarze i naukowcy.
Smog szkodzi nienarodzonym dzieciom
Szczególnie wstrząsające są dane dotyczące najmłodszych, przytaczane przez dr n. med. Katarzynę Musioł, onkologa i hematologa dziecięcego.
– Dzieci matek, które oddychają zanieczyszczonym powietrzem, rozwijają się gorzej w okresie prenatalnym – tłumaczy dr Musioł.
Jakie są potencjale skutki wdychania smogu przez kobiety w ciąży? Wśród tych wymienianych przez lekarzy zalicza się m.in. niższa masa urodzeniowa noworodka, mniejszy obwód główki i długość ciała, wyższe ryzyko porodu przedwczesnego i poronienia przez matkę, czy niższe IQ w testach neurorozwojowych u 5-latków.
Kampanię wspierają autorytety medyczne, w tym m.in. alergolog dr n. med. Piotr Dąbrowiecki, epidemiolog dr hab. n. med. Michał Krzyżanowski oraz organizacje takie jak Polskie Towarzystwo Alergologiczne.
